Türkiye'de iş kurmak isteyenlerin ilk kararı yalnızca şirket unvanı seçmek değildir. Faaliyet alanı, ortaklık yapısı, beklenen ciro, riskler, çalışan ihtiyacı, sermaye ve büyüme hedefi birlikte değerlendirilmelidir. Başlangıçta verilen kararlar; vergilendirme, muhasebe maliyeti, ortakların sorumluluğu ve ileride yapılacak değişiklikler üzerinde etkili olur.
1. Hangi işletme türüyle başlanmalı?
Günlük kullanımda “şahıs şirketi” denilen yapı çoğunlukla gerçek kişi işletmesini ifade eder. Limited ve anonim şirketler ise Türk Ticaret Kanunu kapsamında sermaye şirketleridir. Seçim yapılırken yalnızca kuruluş aşaması değil, işletmenin orta ve uzun vadeli planı dikkate alınmalıdır.
| Yapı | Genel özellik | Hangi durumda değerlendirilebilir? |
|---|---|---|
| Gerçek kişi işletmesi | Tek kişi adına yürütülür; kuruluş ve kapanış süreçleri çoğu durumda daha yalındır. İşletme borçları bakımından kişisel sorumluluk önemlidir. | Tek kişinin başladığı, ortaklık ve yatırım yapısının henüz oluşmadığı faaliyetlerde. |
| Limited şirket | Bir veya daha fazla ortakla kurulabilir. Asgari esas sermaye 50.000 TL'dir. Nakdi sermayenin tamamı tescili izleyen 24 ay içinde ödenebilir. | Ortaklı yapı, kurumsal sözleşmeler veya faaliyet risklerinin şirket bünyesinde yönetilmesi hedeflendiğinde. |
| Anonim şirket | Bir veya daha fazla pay sahibiyle kurulabilir. Asgari esas sermaye 250.000 TL'dir. Nakdi sermayenin en az dörtte biri tescilden önce, kalanı tescili izleyen 24 ay içinde ödenir. | Yatırım, pay devri, daha geniş ortaklık veya kurumsal büyüme planı bulunan işlerde. |
Limited ve anonim şirketlerde ortakların sorumluluk rejimi aynı değildir; özellikle kamu borçları, yönetici sıfatı ve temsil yetkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle şirket türü kararı yalnızca asgari sermaye tutarına göre verilmemelidir.
2. Şirket kurulmadan önce netleştirilmesi gerekenler
- Faaliyet konusu: Yapılacak işin kapsamı, uygun NACE kodu ve varsa özel izin veya ruhsat gereklilikleri belirlenmelidir.
- Ortaklık ve yönetim: Ortakların kim olacağı, pay oranları, şirketi kimin temsil edeceği ve kararların nasıl alınacağı kararlaştırılmalıdır.
- Unvan: Ticaret unvanı ve kullanılacak marka adı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Unvanın uygunluğu ve benzerlik kontrolü yapılmalıdır.
- İşyeri adresi: Kira sözleşmesi, tapu, kullanım amacı ve adresin faaliyete uygunluğu kontrol edilmelidir. Sanal ofis her faaliyet için uygun olmayabilir.
- Sermaye ve finansman: Asgari sermaye ile işin gerçek finansman ihtiyacı birbirinden ayrılmalıdır.
- Vergi ve belge düzeni: Faaliyetin KDV, gelir/kurumlar vergisi, e-belge ve defter yükümlülükleri değerlendirilmelidir.
3. Limited ve anonim şirket kuruluşu hangi aşamalardan geçer?
- Ön değerlendirme: Şirket türü, faaliyet konusu, ortaklık yapısı, unvan, merkez adresi ve sermaye planı belirlenir.
- MERSİS kaydı: Şirket sözleşmesi Merkezi Sicil Kayıt Sistemi üzerinden hazırlanır. Kuruluş başvurusu ve gerekli bilgiler sisteme girilir.
- İmza ve belgeler: Şirket türüne ve ortakların durumuna göre imza, kimlik, adres, temsil ve varsa ayni sermaye belgeleri tamamlanır.
- Ticaret sicili başvurusu: İlgili ticaret sicili müdürlüğünün talep ettiği belgeler ve randevu/başvuru süreci tamamlanır.
- Tescil ve ilan: Sicil incelemesi sonucunda kuruluş tescil edilir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.
- Vergi ve SGK süreçleri: Kuruluş bildirimi ve ilgili kayıtlar, şirketin ve işyeri durumunun özelliklerine göre takip edilir.
Ticaret Bakanlığının MERSİS açıklamasına göre şirket kuruluş ve değişiklik işlemleri elektronik ortamda yürütülebilir; kuruluş bilgileri ilgili kurumlarla paylaşılır. Bununla birlikte her dosyanın belge ve onay ihtiyacı aynı değildir.
4. Şahıs işletmesi kuruluşu nasıl ilerler?
Gerçek kişi işletmesinde işe başlama bildirimi, faaliyetin ve mükellefin durumuna göre vergi dairesine veya Dijital Vergi Dairesi üzerinden yapılabilir. Gelir İdaresi Başkanlığı, gerçek kişiler için işe başlama bildiriminin işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde yapılacağını açıklamaktadır. İşin niteliğine göre yoklama, adres ve belge düzeni süreçleri de takip edilir.
Şahıs işletmesi ile limited veya anonim şirketin kuruluş kanalları ve sonrasındaki yükümlülükleri aynı değildir. Bu nedenle “şirket açılışı” talebinin hangi hukuki yapıyı ifade ettiği ilk görüşmede netleştirilmelidir.
5. 2026 yılı asgari sermaye tutarları
Ticaret Bakanlığının yayımladığı bilgilere göre limited şirketler için asgari esas sermaye 50.000 TL, anonim şirketler için 250.000 TL'dir. Halka açık olmayan ve kayıtlı sermaye sistemini kabul eden anonim şirketlerde başlangıç sermayesi en az 500.000 TL'dir.
Kuruluş masrafları; şirket türüne, ortak sayısına, sermayeye, ticaret sicili müdürlüğüne, ilan hacmine, belge ve noter ihtiyacına göre değişebilir. Bu nedenle herkes için geçerli tek bir toplam kuruluş bedeli vermek doğru olmaz.
6. Şirket kurulduktan sonra hangi işlemler unutulmamalı?
- Vergi mükellefiyeti ve vergi levhası bilgilerinin kontrolü,
- Defter tutma ve e-Defter/e-Belge kapsamının belirlenmesi,
- Faaliyete göre KDV ve diğer beyan yükümlülüklerinin takibi,
- Çalışan alınacaksa SGK işyeri ve sigortalı işlemleri,
- Faaliyet için gereken belediye ruhsatı veya sektörel izinlerin kontrolü,
- Şirket banka hesabı, tahsilat ve ödeme düzeninin kurulması,
- Fatura, sözleşme, bordro ve arşiv süreçlerinin oluşturulması.
Şirketin ticaret siciline tescil edilmesi, bütün operasyonel yükümlülüklerin kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez. Faaliyete başlanmadan önce ilgili yükümlülüklerin kontrol edilmesi gerekir.
7. Şirket kuruluşunda sık yapılan hatalar
- Faaliyet konusunu ve NACE kodunu gerçek iş modeline uygun belirlememek,
- Adresin işyeri ve ruhsat koşullarını kontrol etmeden kira sözleşmesi yapmak,
- Ortaklık ve temsil yetkilerini açıkça düzenlememek,
- Sermaye tutarını yalnızca kanuni alt sınırdan hareketle belirlemek,
- Kuruluş sonrasındaki defter, beyanname, SGK ve e-belge süreçlerini hesaba katmamak,
- İnternetten bulunan genel bir sözleşme veya faaliyet kodunu dosyaya doğrudan uygulamak.
Bu hataların önemli bölümü kuruluş öncesinde yapılacak kısa bir değerlendirmeyle önlenebilir. Özellikle birden fazla ortak, yabancı ortak, ayni sermaye, özel izin gerektiren faaliyet veya birden fazla işyeri bulunan dosyalarda işlem sırası ayrıca planlanmalıdır.
Şirket kuruluşu hakkında sık sorulan sorular
Şahıs işletmesi mi, limited şirket mi kurmalıyım?
Tek başına faaliyet göstermek ve daha yalın bir kuruluş süreciyle başlamak isteyenler gerçek kişi işletmesini değerlendirebilir. Ortaklık, temsil yapısı ve faaliyet riskleri ön plandaysa limited şirket uygun olabilir. Seçim; sorumluluk, vergi, finansman ve büyüme planına göre yapılmalıdır.
2026 yılında limited ve anonim şirket için asgari sermaye ne kadar?
2026 yılında limited şirket için asgari esas sermaye 50.000 TL, anonim şirket için 250.000 TL’dir. Halka açık olmayan ve kayıtlı sermaye sistemini kabul eden anonim şirketlerde başlangıç sermayesi en az 500.000 TL’dir.
Şirket kuruluşunda MERSİS ne işe yarar?
MERSİS, limited ve anonim şirketlerin kuruluş sözleşmesi ve ticaret sicili başvurusu gibi işlemlerinin elektronik ortamda hazırlanıp yürütülmesini sağlayan sistemdir. Başvuruya ilişkin belge ve onay ihtiyaçları somut dosyaya göre değişebilir.
Şirket kuruluşu kaç gün sürer?
Tek bir kesin süre yoktur. Şirket türü, ortakların durumu, belgelerin eksiksiz hazırlanması, ilgili ticaret sicili müdürlüğünün işlemleri ve gerekiyorsa özel izinler kuruluş süresini etkiler.
Şirket kurmanın toplam maliyeti ne kadardır?
Herkes için geçerli tek bir toplam tutar yoktur. Ticaret sicili, ilan, noter, oda ve diğer kuruluş giderleri; şirket türü, ortak sayısı ve belge ihtiyacına göre değişir. Taahhüt edilen şirket sermayesi, kuruluş masrafından ayrı değerlendirilmelidir.
Şirket kurulduktan sonra hangi işlemler yapılır?
Vergi mükellefiyeti ve vergi levhası bilgileri kontrol edilir; defter, e-Belge ve beyanname yükümlülükleri belirlenir. Çalışan varsa SGK işlemleri, faaliyete göre ruhsatlar, banka hesabı, fatura ve kayıt düzeni de tamamlanmalıdır.
Resmî kaynaklar
- Ticaret Bakanlığı – MERSİS üzerinden şirket kuruluş iş akışı
- Ticaret Bakanlığı – Şirket türleri, sermaye ve kuruluş bilgileri
- Gelir İdaresi Başkanlığı – İşe başlama ve işi bırakma ödevleri
Bu içerik 12 Kasım 2026 tarihinde erişilebilen resmî kaynaklar esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Şirket türü, ortaklık yapısı, faaliyet alanı, adres ve özel mevzuat hükümleri somut dosyada farklı sonuçlar doğurabilir. Kuruluş öncesinde güncel mevzuat ve ilgili ticaret sicili müdürlüğünün belge/ücret uygulaması ayrıca kontrol edilmelidir. İçerik, kişiye özel mali veya hukuki danışmanlık yerine geçmez.