İstanbul, Türkiyeinfo@muratemir.com.tr

Ana Sayfa / Pratik Bilgiler / Vergi ve Defter

Bilanço Esası, İşletme Hesabı ve Basit Usul: Farklar Nelerdir?

Ticari kazanç elde eden gerçek kişiler, gelirlerine ve faaliyetlerine göre üç farklı usulden birine tabi olabilir.

Kısa cevap: Kurumlar ve ticaret şirketleri bilanço esasında defter tutar. Gerçek kişilerde usul, faaliyet türüne ve her yıl belirlenen hadlere göre değişir.

Üç usul nedir?

  • Bilanço esası: En kapsamlı kayıt düzenidir. Varlık, borç ve sermaye hesapları ayrıntılı izlenir. Şirketler bu esasa tabidir; bazı gerçek kişiler de hadleri aştıklarında bu esasa geçer.
  • İşletme hesabı esası: Gelir ve gider kayıtlarına dayanan daha sade bir düzendir. Belirli hadleri aşmayan gerçek kişiler tarafından uygulanabilir.
  • Basit usul: Küçük işletmeler için tasarlanmış, en az kayıt gerektiren düzendir. Faaliyet türü ve had sınırları bakımından en dar kapsama sahiptir.

Hadler neye göre belirlenir?

Hadler; alım-satım tutarı veya iş hacmi gibi ölçütlere göre belirlenir ve her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir. Bu nedenle yazıda güncel tutar verilmemiştir. Güncel tutarlar için Gelir İdaresi Başkanlığı duyuruları kontrol edilmelidir.

Usul değiştiğinde ne olur?

Hadlerin aşılması veya şartların kaybedilmesi hâlinde bir sonraki dönemden itibaren başka bir usule geçilmesi gerekebilir. Geçiş döneminde açılış kayıtları, belge düzeni ve beyan yükümlülükleri değişir.

Belge yükümlülükleri

Usul ne olursa olsun fatura, gider belgeleri ve diğer belgeler düzenlenmeli ve saklanmalıdır. Basit usul ve işletme hesabı mükelleflerinin e-Arşiv fatura geçişi için 2027 e-Arşiv yazısına, saklama süreleri için saklama süreleri yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Limited şirket işletme hesabı esasına tabi olabilir mi?

Hayır. Limited şirketler tüzel kişi olduğundan bilanço esasında defter tutar.

Usul seçimi kişinin tercihine mi bağlıdır?

Genellikle kanundaki şartlar belirleyicidir. Şartları taşıyanlar bazı durumlarda üst usulü tercih edebilir; bu tercihin sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; kişiye veya işletmeye özel danışmanlık değildir. Mevzuat değişebileceğinden işlem öncesinde güncel resmî kaynaklar kontrol edilmelidir.