Nakdi sermaye artışı faiz indirimi nedir?
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi, şirketlerin borçlanmak yerine öz kaynakla finanse edilmesini teşvik eder. Sermayesini nakden artıran veya nakit sermayeyle kurulan şirket, artırılan nakit sermaye üzerinden TCMB ticari kredi faiz oranıyla hesaplanan tutarın belirli bir oranını kurum kazancından indirir. İndirim, kurumlar vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilmek şartıyla uygulanır.
İndirim nasıl hesaplanır?
İndirim tutarı = Nakdi sermaye artışı × TCMB ticari kredi faiz oranı × İndirim oranı × Süre
- Nakdi sermaye artışı: Artırılan sermayenin ortaklarca şirketin banka hesabına nakit olarak fiilen yatırılan kısmıdır. Taahhüt edilip henüz ödenmemiş tutar hesaba girmez.
- Faiz oranı: TCMB'nin indirimden yararlanılan yıl için en son açıklanan, bankalarca TL cinsinden açılan ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranıdır. Her yıl için o yılın oranı kullanılır.
- İndirim oranı: Genel oran %50'dir; aşağıdaki tabloda yer alan durumlarda farklı oranlar uygulanır.
- Süre: Artış yılında, tutarın şirketin banka hesabına yatırıldığı ay dahil yıl sonuna kadar kalan ay sayısının 12'ye oranıdır; ay kesri tam ay sayılır. Tescilden önce yatırılan tutarlarda süre tescil ayından başlar. Sonraki yıllarda süre 12/12'dir.
İndirim oranları
| Durum | İndirim oranı |
|---|---|
| Genel oran | %50 |
| Nakdi sermaye artışının yurt dışından getirilen nakitle karşılanan kısmı (26.10.2021 ve sonrası artışlar) | %75 |
| Nakdin yatırım teşvik belgeli üretim ve sanayi tesisleri, bu tesislere ait makine ve teçhizat ile tesislerin inşasına tahsis edilen arsa ve arazi yatırımlarında kullanılan kısmı (belgedeki sabit yatırım tutarıyla sınırlı) | %75 |
| Payları borsada işlem gören, halka açıklık oranı %50 ve altında olan şirketler | %75 |
| Payları borsada işlem gören, halka açıklık oranı %50'nin üzerinde olan şirketler | %100 |
| Artırılan nakdin başka şirketlere sermaye olarak konulan veya kredi olarak kullandırılan kısmı ile arsa ve arazi yatırımına karşılık gelen kısmı | %0 |
%75 ve %100 oranları ile %0 uygulanan durumlar 2015/7910 sayılı Karar'la belirlenmiştir; yurt dışından getirilen nakit için %75 oranı ise Kanun'da yer alır. Halka açık şirketlere uygulanan oranlar bu hesaplayıcıda yer almaz.
Yıllara göre faiz oranları
| Hesap dönemi | Faiz oranı |
|---|---|
| 2022 | %13,47 |
| 2023 | %53,11 |
| 2024 | %55,58 |
| 2025 | %45,34 |
| 2026 | Henüz açıklanmadı |
TCMB verileri bankaların geriye dönük düzeltmeleri nedeniyle revize edilebilir. Beyanname hazırlanırken ilgili yılın oranının TCMB verilerinden yeniden kontrol edilmesi gerekir.
İndirim kaç yıl uygulanır?
05.07.2022 tarihinden itibaren yapılan nakdi sermaye artışlarında indirim, artışın yapıldığı hesap dönemi dahil beş hesap dönemi için ayrı ayrı hesaplanır. Örneğin 2025 yılında tescil edilen bir artış için 2025, 2026, 2027, 2028 ve 2029 hesap dönemlerinde indirim hesaplanır. 05.07.2022 tarihinden önce yapılan artışlarda ise 2022 hesap dönemi dahil beş hesap dönemi uygulanır.
İndirim hangi beyannamede kullanılır?
Bu indirimden 4. dönem geçici vergi beyannamesinde ve yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanılır; 1., 2. ve 3. dönem geçici vergi beyannamelerinde yararlanılamaz.
Kazancın yetersiz olması nedeniyle indirilemeyen tutarlar herhangi bir süre sınırı olmaksızın ve endekslenmeksizin sonraki dönemlere devreder. Sonraki yıla devreden indirim tutarı da yalnızca o yılın 4. dönem geçici vergi beyannamesinde ve yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde indirilebilir.
Asgari kurumlar vergisi etkisi
Nakdi sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi, yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplanırken kurum kazancından düşülemeyen indirimler arasındadır. Bu indirim asgari vergi hesabında dikkate alınmadığı için, şirketin hesaplanan kurumlar vergisi asgari vergi tutarına yakınsa indirimin sağladığı fiilî tasarruf azalır ya da hiç oluşmaz. Sermaye artırımı kararında bu etki ayrıca değerlendirilmelidir.
Uygulamada dikkat edilecek hususlar
- Banka kaydı: Sermayenin nakden ve fiilen yatırıldığı, banka hesap özeti ve dekontlarla ispatlanabilmelidir.
- Sermaye avansı: Artırım kararından önce yatırılan avansın indirime konu olabilmesi için yatırıldığı tarihten itibaren bilançoda "Diğer Sermaye Yedekleri" hesabında izlenmesi ve yatırıldığı hesap dönemi sona ermeden artırım kararının ticaret siciline tescil edilmesi gerekir.
- Sermaye azaltımı: Sonraki dönemlerde sermaye azaltılırsa, nakdi sermaye artışının azaltılan tutar kadarlık kısmı indirim hesabından çıkar. Artıştan önce yapılan azaltımlarda da azaltılan tutar kadarlık kısım dikkate alınmaz.
- Özel hesap dönemi: Özel hesap dönemine tabi şirketler, hesap dönemlerinin sona erdiği ay itibarıyla TCMB tarafından en son açıklanan oranı kullanır. Bu hesaplayıcı takvim yılını esas alır.
İndirim hesabına dahil edilmeyen sermaye artışları
- Bilançodaki öz sermaye kalemlerinin sermayeye eklenmesiyle yapılan artışlar
- Ayni sermaye konulması; hisse senedi, tahvil veya bono gibi kıymetlerle yapılan artışlar
- Bilanço içi kalemlerin birbiri içinde mahsubu şeklinde yapılan artışlar
- Birleşme, devir ve bölünme işlemlerinden kaynaklanan artışlar
- Ortaklarca kredi kullanılmak veya borç alınmak suretiyle yapılan artışlar
Ayrıca finans, bankacılık ve sigorta sektöründe faaliyet gösteren kurumlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri indirimden yararlanamaz. Gelirlerinin %25 veya fazlası pasif nitelikli gelirlerden oluşan şirketlerde ve aktifinin %50 veya fazlası bağlı menkul kıymet, iştirak veya ortaklıklardan oluşan şirketlerde indirim oranı %0 olarak uygulanır.
Örnekler
Örnek 1: Tek seferde ödenen sermaye artışı
(A) A.Ş.'nin 10.000.000 TL nakdi sermaye artırımı 10.02.2023 tarihinde ticaret siciline tescil edilmiş, tutarın tamamı aynı ay şirketin banka hesabına yatırılmıştır. Şubat ayı tam ay sayıldığından 2023 yılı için süre 11/12'dir. İndirim 2023–2027 hesap dönemlerinde uygulanır.
| Hesap dönemi | Hesap | İndirim |
|---|---|---|
| 2023 | 10.000.000 × %53,11 × %50 × 11/12 | 2.434.208,33 TL |
| 2024 | 10.000.000 × %55,58 × %50 × 12/12 | 2.779.000,00 TL |
| 2025 | 10.000.000 × %45,34 × %50 × 12/12 | 2.267.000,00 TL |
| 2026 ve 2027 | İlgili yılın oranı açıklandığında aynı yöntemle | — |
Örnek 2: Bir kısmı tescilden önce, kalanı sonra ödenen artış
(B) Ltd. Şti.'nin 2.000.000 TL nakdi sermaye artırımı 15.03.2025 tarihinde tescil edilmiştir. 500.000 TL tescilden önce, 01.03.2025 tarihinde; 1.500.000 TL ise tescilden sonra, 20.06.2025 tarihinde şirketin banka hesabına yatırılmıştır. Tescilden önce yatırılan kısım için süre tescil ayı olan Mart'tan (10/12), sonra yatırılan kısım için yatırıldığı ay olan Haziran'dan (7/12) başlar.
| Kısım | Hesap | İndirim |
|---|---|---|
| Tescilden önce yatırılan | 500.000 × %45,34 × %50 × 10/12 | 94.458,33 TL |
| Tescilden sonra yatırılan | 1.500.000 × %45,34 × %50 × 7/12 | 198.362,50 TL |
| 2025 toplamı | 292.820,83 TL |
2026–2029 hesap dönemlerinde süre 12/12 olarak alınır ve her yıl için o yılın faiz oranı uygulanır.
Örnek 3: Bir kısmı yurt dışından getirilen nakitle karşılanan artış
(C) A.Ş.'nin 4.000.000 TL nakdi sermaye artırımı 05.09.2024 tarihinde tescil edilmiş ve tutarın tamamı aynı gün şirketin banka hesabına yatırılmıştır. Bu tutarın 1.000.000 TL'si yurt dışından getirilen nakitle karşılanmıştır. 2024 yılı için süre Eylül–Aralık dönemi olan 4/12'dir.
| Hesap dönemi ve kısım | Hesap | İndirim |
|---|---|---|
| 2024, yurt dışı kısım | 1.000.000 × %55,58 × %75 × 4/12 | 138.950,00 TL |
| 2024, genel kısım | 3.000.000 × %55,58 × %50 × 4/12 | 277.900,00 TL |
| 2024 toplamı | 416.850,00 TL | |
| 2025, yurt dışı kısım | 1.000.000 × %45,34 × %75 × 12/12 | 340.050,00 TL |
| 2025, genel kısım | 3.000.000 × %45,34 × %50 × 12/12 | 680.100,00 TL |
| 2025 toplamı | 1.020.150,00 TL |
Sık sorulan sorular
Nakdi sermaye artışı faiz indiriminden kimler yararlanabilir?
01.07.2015 tarihinden itibaren ödenmiş veya çıkarılmış sermayesini nakden artıran ya da bu tarihten sonra kurulan sermaye şirketleri yararlanabilir. Finans, bankacılık ve sigorta sektöründe faaliyet gösteren kurumlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri indirimden yararlanamaz.
Nakdi sermaye artışı faiz indirimi kaç yıl uygulanır?
05.07.2022 tarihinden itibaren yapılan nakdi sermaye artışlarında indirim, artışın yapıldığı hesap dönemi dahil beş hesap dönemi için ayrı ayrı hesaplanır. 05.07.2022 tarihinden önce yapılan artışlarda ise 2022 hesap dönemi dahil beş hesap dönemi uygulanır.
Hesaplamada hangi faiz oranı kullanılır?
TCMB tarafından indirimden yararlanılan yıl için en son açıklanan, bankalarca TL cinsinden açılan ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranı kullanılır. Bu oran 2022 için %13,47, 2023 için %53,11, 2024 için %55,58, 2025 için %45,34'tür.
Nakdi sermaye indirimi hangi beyannamede kullanılır?
Bu indirimden 4. dönem geçici vergi beyannamesinde ve yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanılır; 1., 2. ve 3. dönem geçici vergi beyannamelerinde yararlanılamaz.
Kazanç yetersizse hesaplanan indirim kaybolur mu?
Hayır. Kazancın yetersiz olması nedeniyle indirilemeyen tutarlar herhangi bir süre sınırı olmaksızın ve endekslenmeksizin sonraki dönemlere devreder. Devreden tutar da yalnızca ilgili yılın 4. dönem geçici vergi beyannamesinde ve yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde indirilebilir.
Nakdi sermaye indirimi asgari kurumlar vergisi matrahından düşülür mü?
Hayır. Nakdi sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi, yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplanırken kurum kazancından düşülemeyen indirimler arasındadır. Bu nedenle indirimin sağladığı fiilî vergi avantajı, asgari kurumlar vergisi tutarına göre sınırlı kalabilir.
Hangi sermaye artışları indirim hesabına dahil edilmez?
Öz sermaye kalemlerinin sermayeye eklenmesi, ayni sermaye konulması, hisse senedi, tahvil veya bono gibi kıymetlerle yapılan artışlar, bilanço içi kalemlerin mahsubu, birleşme, devir ve bölünme yoluyla yapılan artışlar ile ortakların kredi kullanarak veya borç alarak yaptığı artışlar indirim hesabına dahil edilmez.